1
00:00:00,000 --> 00:00:05,480
Jak myślisz o reportażu "W ukryciu", reportażu, który ostatnio nagraliśmy wspólnie,
2
00:00:05,480 --> 00:00:07,980
to która scena przychodzi ci do głowy?
3
00:00:07,980 --> 00:00:12,480
Ta, w której napięcie sięgnęło Zenitu.
4
00:00:12,480 --> 00:00:14,480
Scena w gabinecie.
5
00:00:14,480 --> 00:00:17,980
Żony i jej męża,
6
00:00:17,980 --> 00:00:21,980
którzy musieli rozstrzygnąć poważny problem.
7
00:00:21,980 --> 00:00:26,480
Zaskoczyłeś mnie. Ja zupełnie inną scenę pamiętam,
8
00:00:26,480 --> 00:00:29,480
ale o tym opowiem po dżinglu.
9
00:00:30,960 --> 00:00:32,960
Serenuja,
10
00:00:32,960 --> 00:00:36,960
w nim mamy rady.
11
00:00:36,960 --> 00:00:40,960
Jak nagrać to, co zdarza się pomiędzy ludźmi?
12
00:00:40,960 --> 00:00:47,960
W jaki sposób opowiedzieć o miłości?
13
00:00:47,960 --> 00:00:51,960
Gdybym mogła się śmiać, to bym się śmiała od rana do wieczora.
14
00:00:57,960 --> 00:00:59,960
Wolności.
15
00:00:59,960 --> 00:01:03,460
Godności.
16
00:01:03,460 --> 00:01:07,460
A to już zaczynamy?
17
00:01:07,460 --> 00:01:08,460
Tak.
18
00:01:08,460 --> 00:01:11,460
Zapraszamy na podcast "Torby reportera i podcastera".
19
00:01:11,460 --> 00:01:14,460
Uczymy jak robić dobre audio.
20
00:01:14,460 --> 00:01:18,460
Słuchacie podcastu "Torby reportera i podcastera".
21
00:01:18,460 --> 00:01:20,460
Witam serdecznie. Hanna Bogoryja Zakrzewska.
22
00:01:20,460 --> 00:01:23,460
"Torbę" prowadzę wspólnie z Katarzyną Błaszczyk.
23
00:01:23,460 --> 00:01:27,460
I obie jesteśmy dziennikarkami radiowymi, reportażystkami radiowymi.
24
00:01:27,460 --> 00:01:30,960
Oczywiście też podcasterkami i trenerkami.
25
00:01:30,960 --> 00:01:34,960
I chociaż już w radiu nie pracujemy ładnych kilka lat,
26
00:01:34,960 --> 00:01:38,960
to nadal te reportaże radiowe, reportaże audio nagrywamy.
27
00:01:38,960 --> 00:01:43,960
I dzisiaj wspólnie z moim mężem, Adamem Bogoryja Zakrzewskim,
28
00:01:43,960 --> 00:01:49,960
który pracuje w polskim radiu i przygotowuje reportaże dla programu pierwszego i trzeciego polskiego radia,
29
00:01:49,960 --> 00:01:55,460
porozmawiamy o naszym wspólnym nagraniu,
30
00:01:55,460 --> 00:01:58,460
o naszym wspólnym audiodokumencie,
31
00:01:58,460 --> 00:02:02,460
po to, żeby opowiedzieć o kulisach tej pracy reporterskiej.
32
00:02:02,460 --> 00:02:07,460
Ze swojego doświadczenia wiem, że to jest bardzo po pierwsze interesujące dla słuchaczy,
33
00:02:07,460 --> 00:02:09,460
ale też bardzo inspirujące.
34
00:02:09,460 --> 00:02:12,460
Dokładnie. Cztery lata temu przyszedł pomysł do głowy
35
00:02:12,460 --> 00:02:16,460
i wtedy po raz pierwszy prosiłem doktora Janusza Rudzijskiego,
36
00:02:16,460 --> 00:02:22,460
byłego ordynatora tego Oddziału Położeńczo-Ginekologicznego Szpitala w Prenclau,
37
00:02:22,460 --> 00:02:29,460
o to, by umożliwił nam spotkanie, rozmowy z pacjentkami.
38
00:02:29,460 --> 00:02:31,460
I to było niemożliwe.
39
00:02:31,460 --> 00:02:34,460
I nagle okazało się, dwa lata temu,
40
00:02:34,460 --> 00:02:36,460
że znowu szukamy.
41
00:02:36,460 --> 00:02:42,460
Że znowu szukamy. A rok temu pani doktor, obecna ordynator, powiedziała tak, pomogę.
42
00:02:42,460 --> 00:02:44,460
Jakich pacjentek szukaliśmy?
43
00:02:44,460 --> 00:02:52,460
Adam od samego początku, kiedy były manifestacje, demonstracje związane z ustawą aborcji,
44
00:02:52,460 --> 00:02:55,460
towarzyszył z mikrofonem tym wydarzeniom.
45
00:02:55,460 --> 00:03:02,460
Dokładnie pięć lat temu Czarna Marsze osiągnęły swoje apogeum,
46
00:03:02,460 --> 00:03:07,460
bo wtedy Trybunał Konstytucyjny zaostrzył prawo aborcyjne
47
00:03:07,460 --> 00:03:11,460
i zabronił usuwania ciąży z powodu wady płodu.
48
00:03:11,460 --> 00:03:16,460
Ja natomiast pamiętam, bo ja nie nagrywałam tych sytuacji,
49
00:03:16,460 --> 00:03:19,460
ty biegałeś, pamiętam, z mikrofonem cały czas i dokumentowałeś,
50
00:03:19,460 --> 00:03:22,460
to taka jest nasza rola dziennikarzy, prawda?
51
00:03:22,460 --> 00:03:26,460
Że nie wiemy jeszcze, czy będzie z tego reportaż, czy będzie z tego opowieść,
52
00:03:26,460 --> 00:03:28,460
ale trzeba nagrywać.
53
00:03:28,460 --> 00:03:32,460
Ale wtedy mój ówczesny kierownik,
54
00:03:32,460 --> 00:03:36,460
kierownik ówczesnej zmiany, dobrej zmiany,
55
00:03:36,460 --> 00:03:38,460
spytał, a kto cię tam wysłał?
56
00:03:38,460 --> 00:03:41,460
Powiedziałem, że sam cię wysłałem.
57
00:03:41,460 --> 00:03:46,460
Natomiast później dalej się działo, bo ciągle można było znaleźć w prasie
58
00:03:46,460 --> 00:03:50,460
dosyć drastyczne przykłady na to, co się dzieje z tymi kobietami,
59
00:03:50,460 --> 00:03:57,460
które zachodzą w ciążę i zastanawiają się, co mają zrobić w tej sytuacji.
60
00:03:57,460 --> 00:04:01,460
Ja pamiętam, że czytałam kilka takich opowieści o pojedynczych losach
61
00:04:01,460 --> 00:04:06,460
i myślałam sobie, że tam jeszcze jest dla mnie za mało,
62
00:04:06,460 --> 00:04:10,460
że ja chciałabym się dowiedzieć więcej o tej sytuacji,
63
00:04:10,460 --> 00:04:14,460
ale też, że to jest bardzo znaczące, że o tym trzeba mówić.
64
00:04:14,460 --> 00:04:18,460
I wtedy jakoś rozmawialiśmy też wspólnie,
65
00:04:18,460 --> 00:04:22,460
że może i nawet z Kasią Błaszczyk też rozmawiałam
66
00:04:22,460 --> 00:04:24,460
i chcieliśmy znaleźć takie osoby.
67
00:04:24,460 --> 00:04:26,460
I ty chciałeś i myśmy chciały,
68
00:04:26,460 --> 00:04:30,460
myśmy obdzwoniły, pamiętam, organizacje różnego rodzaju, fundacje.
69
00:04:30,460 --> 00:04:34,460
Ja swoim zwyczajem, z sztą Kasia też, rozpuściłyśmy wici wśród przyjaciół,
70
00:04:34,460 --> 00:04:36,460
wśród znajomych.
71
00:04:36,460 --> 00:04:41,460
Nie udało się pomimo nawet dobrej chęci jednej z twórczeń
72
00:04:41,460 --> 00:04:44,460
przychodni aborcyjnej "Abo tak",
73
00:04:44,460 --> 00:04:48,460
która sama widząc zaangażowanie i sens tej roboty,
74
00:04:48,460 --> 00:04:54,460
powiedziała "Zapytam, zapytam dziewczyny, które decydują się na aborcję"
75
00:04:54,460 --> 00:04:56,460
i była cisza.
76
00:04:56,460 --> 00:05:00,460
Ale powiedz jak to się stało, że w końcu udało się na nie trafić,
77
00:05:00,460 --> 00:05:02,460
bo to jest tylko i wyłącznie twoja zasługa.
78
00:05:02,460 --> 00:05:07,460
Nie, nie, uważam, że to jest zasługa pani doktor Maryi Kubisy,
79
00:05:07,460 --> 00:05:10,460
która widząc co się dzieje w kraju,
80
00:05:10,460 --> 00:05:16,460
do jakiej desperacji dochodzi u kobiet, które przyjeżdżają do Niemiec.
81
00:05:16,460 --> 00:05:18,460
Czasami, o czym jest mowa w reportażu,
82
00:05:18,460 --> 00:05:22,460
nie mając pieniędzy na hotel,
83
00:05:22,460 --> 00:05:26,460
biorą pierzyna i śpią w samochodzie,
84
00:05:26,460 --> 00:05:32,460
po to, żeby im można było zakończyć tę ciążę w Niemczech,
85
00:05:32,460 --> 00:05:35,460
bo w Polsce lekarze boją się.
86
00:05:35,460 --> 00:05:38,460
Boją się oskarżenia o pomocnictwo
87
00:05:38,460 --> 00:05:42,460
i wielu ginekologów położników po prostu odmawia
88
00:05:42,460 --> 00:05:44,460
albo zataja informacje,
89
00:05:44,460 --> 00:05:47,460
albo podaje je zbyt późno,
90
00:05:47,460 --> 00:05:51,460
by można było zdecydować o zakończeniu ciąży.
91
00:05:51,460 --> 00:05:54,460
Odwołałeś się tutaj do tego naszego reportażu w ukryciu,
92
00:05:54,460 --> 00:05:58,460
który miał premierę dokładnie dzisiaj w radiowej Trójce,
93
00:05:58,460 --> 00:06:00,460
który prowadzi klub Trójki,
94
00:06:00,460 --> 00:06:02,460
audiodokument w Trójce, prowadzi go Anna Dudzińska.
95
00:06:02,460 --> 00:06:04,460
Dziękujemy za zaproszenie.
96
00:06:04,460 --> 00:06:06,460
I teraz ten reportaż jest także w podcaście.
97
00:06:06,460 --> 00:06:10,460
Link do tego reportażu, do miejsca, gdzie można go posłuchać,
98
00:06:10,460 --> 00:06:13,460
będzie oczywiście w opisie do tego odcinka.
99
00:06:13,460 --> 00:06:15,460
Ale wracając do doktor Maryi Kubisy,
100
00:06:15,460 --> 00:06:19,460
bo jak to się stało właściwie, że z nią rozmawiałeś?
101
00:06:19,460 --> 00:06:23,460
Dowiedziałem się o niej podczas otwarcia przychodni,
102
00:06:23,460 --> 00:06:25,460
albo tak w Warszawie.
103
00:06:25,460 --> 00:06:27,460
Była tam jedna z działaczek w Szczecinie,
104
00:06:27,460 --> 00:06:33,460
wspomniała mi o pani doktor bardzo zaangażowanej w pomoc kobietom,
105
00:06:33,460 --> 00:06:39,460
a wcześniej już słyszałem o właśnie jej sytuacji,
106
00:06:39,460 --> 00:06:44,460
o oskarżeniu przez prokuraturę za pomocnictwo w aborcji.
107
00:06:44,460 --> 00:06:48,460
I to zabolało, ponieważ
108
00:06:48,460 --> 00:06:53,460
ta pani doktor uratowała życie wielu kobietom.
109
00:06:53,460 --> 00:06:58,460
Pomogła im wyjść z bardzo trudnych sytuacji,
110
00:06:58,460 --> 00:07:02,460
z którymi nie potrafili, albo nie chcieli poradzić sobie inni lekarze.
111
00:07:02,460 --> 00:07:04,460
Możesz powtórzyć?
112
00:07:04,460 --> 00:07:07,460
Z którymi nie potrafili,
113
00:07:07,460 --> 00:07:11,460
albo nie chcieli poradzić sobie inni gienekolodzy położnicy.
114
00:07:11,460 --> 00:07:13,460
I ta jej odwaga osobista,
115
00:07:13,460 --> 00:07:17,460
bo przy okazji powstał inny dokument,
116
00:07:17,460 --> 00:07:19,460
"Human Story" o pani doktor.
117
00:07:19,460 --> 00:07:21,460
"Biały fartuch, czarne paragrafy".
118
00:07:21,460 --> 00:07:26,460
Link do tego reportażu oczywiście także w opisie do tego odcinka.
119
00:07:26,460 --> 00:07:31,460
Po kilku rozmowach telefonicznych powiedziała tak,
120
00:07:31,460 --> 00:07:37,460
znajdę, nakłonię, poproszę pacjentki, żeby z panem porozmawiały.
121
00:07:37,460 --> 00:07:41,460
No dobrze, ale jak myślisz, co zadziałało?
122
00:07:41,460 --> 00:07:48,460
Słyszała pełne zaangażowanie i szczerość w tym, co mówię.
123
00:07:48,460 --> 00:07:54,460
I przesłanie było jasne. Działamy we wspólnej sprawie.
124
00:07:54,460 --> 00:07:59,460
I później było tak, że pani doktor,
125
00:07:59,460 --> 00:08:04,460
znalazła pierwszą bohaterkę tej naszej opowieści, panią Beatę,
126
00:08:04,460 --> 00:08:07,460
która już była po aborcji.
127
00:08:07,460 --> 00:08:13,460
I ja pamiętam, że tak sobie pomyślałam, że przecież nie do końca nam o to chodziło.
128
00:08:13,460 --> 00:08:17,460
Myśmy chcieli spotkać osobę, która dopiero zamierza to zrobić.
129
00:08:17,460 --> 00:08:23,460
Ale ponieważ pani doktor powiedziała, że historia tej osoby jest bardzo, bardzo ciekawa
130
00:08:23,460 --> 00:08:28,460
i w dodatku prosi, żebym ja akurat, ja byłam wtedy w Kołobrzegu,
131
00:08:28,460 --> 00:08:32,460
na czym ja byłam? Na warsztatach, tak?
132
00:08:32,460 --> 00:08:35,460
Więc mogłam skoczyć do Szczecina po zakończonych warsztatach,
133
00:08:35,460 --> 00:08:39,460
więc żebym ja rozmawiała bardzo taktownie i ostrożnie z panią Beatą,
134
00:08:39,460 --> 00:08:41,460
ponieważ ona bardzo dużo przeszła.
135
00:08:41,460 --> 00:08:47,460
I nie możemy niestety puścić fragmentów tej rozmowy, ale zapraszam do słuchania.
136
00:08:47,460 --> 00:08:53,460
W pewnym momencie byłem przerażony tym, co słysza.
137
00:08:53,460 --> 00:09:01,460
Ponieważ to nie jest dokument, tak jak ileś osób może powiedzieć o aborcji,
138
00:09:01,460 --> 00:09:05,460
o tym czy za, czy przeciw, a o strachu.
139
00:09:05,460 --> 00:09:13,460
O strachu tych kobiet stawianych przez część lekarzy w sytuacji bardzo trudnej,
140
00:09:13,460 --> 00:09:18,460
zagrażającej życiu tych kobiet.
141
00:09:18,460 --> 00:09:22,460
Więc to są poważne sprawy.
142
00:09:22,460 --> 00:09:28,460
Tu już granica została przekroczona, skoro dochodzi do takich sytuacji.
143
00:09:28,460 --> 00:09:32,460
Gdyby ktoś z nami siedział, kto był, kto mógł zadawać pytania,
144
00:09:32,460 --> 00:09:36,460
zadałby pytanie, jak to się stało, że pani Beata opowiedziała tę historię.
145
00:09:36,460 --> 00:09:38,460
Jak wyglądało to nagranie?
146
00:09:38,460 --> 00:09:43,460
Ono tak naprawdę nie różniło się jakoś szczególnie bardzo od innych nagrań reporterskich,
147
00:09:43,460 --> 00:09:47,460
bo w zasadzie ja i chyba wszyscy reportażyści zachowujemy się podobnie.
148
00:09:47,460 --> 00:09:52,460
To znaczy jedziemy, żeby posłuchać, żeby zrozumieć, żeby nie oceniać,
149
00:09:52,460 --> 00:10:00,460
żeby nie przerywać, żeby dać tej osobie przestrzeń do tego, aby mogła się podzielić tym swoim doświadczeniem
150
00:10:00,460 --> 00:10:08,460
i emocjami. I tutaj miałam taką sytuację, że widziałam, że pani Beata jest bardzo, bardzo stremowana.
151
00:10:08,460 --> 00:10:11,460
Że bardzo by chciała opowiedzieć tę historię.
152
00:10:11,460 --> 00:10:15,460
Myślę, że kierowała nią wdzięczność do pani dr. Marii Kubisy.
153
00:10:15,460 --> 00:10:19,460
Czyli ta pani doktor tutaj jest w ogóle najważniejsza w tej całej historii,
154
00:10:19,460 --> 00:10:21,460
bo dzięki niej to wszystko się dzieje.
155
00:10:21,460 --> 00:10:27,460
Ale ja to wyraźnie czułam, że gdyby nie ona, to pewnie pani Beata by nie zgodziła się na tę rozmowę.
156
00:10:27,460 --> 00:10:35,460
I na końcu zapytała mnie jeszcze, pamiętam po tych kilku godzinach, że ona, to wielu rozmówców tak marzy,
157
00:10:35,460 --> 00:10:40,460
ona właściwie to nie wie, co mi tam mówiła i ona nie wie, czy nie powiedziała mi za dużo,
158
00:10:40,460 --> 00:10:44,460
czy jeżeli coś będzie źle, czy będzie mogła powtórzyć.
159
00:10:44,460 --> 00:10:53,460
I myślę, że tutaj było coś takiego, co spowodowało, że później ja czułam takie zaufanie,
160
00:10:53,460 --> 00:10:56,460
że mam z jej strony także, że mi ufa.
161
00:10:56,460 --> 00:11:02,460
Bo ja powiedziałam, okej, ja pewnie przyjadę jeszcze raz do Szczecina na nagranie do dr. Marii Kubisy.
162
00:11:02,460 --> 00:11:08,460
Być może właśnie spotkamy inne pacjentki i ja wtedy do pani przyjdę i możemy dograć to,
163
00:11:08,460 --> 00:11:10,460
co pani będzie chciała, jak pani ochłonie.
164
00:11:10,460 --> 00:11:17,460
Ta uczciwość się, ta uczciwość popłaca. Naprawdę bo procentuję potem.
165
00:11:17,460 --> 00:11:22,460
No i dzwoni pewnego dnia pani doktor i mówi, że ma kolejne pacjentki, właściwie jedną,
166
00:11:22,460 --> 00:11:29,460
której odmówiono aborcji w Czechach ze względu na to, że to jest bardzo, bardzo złożona sprawa u tej pacjentki.
167
00:11:29,460 --> 00:11:30,460
I że zapraszam...
168
00:11:30,460 --> 00:11:31,460
To był bardzo trudny zabieg.
169
00:11:31,460 --> 00:11:34,460
Taka była historia pani Iwony.
170
00:11:34,460 --> 00:11:42,460
I myśmy pojechali do Szczecina, żeby pojechać do Prenclau z panią doktor i być...
171
00:11:42,460 --> 00:11:44,460
I poznać panią Iwonę, poznać tę pacjentkę.
172
00:11:44,460 --> 00:11:48,460
Ja się tego spodziewałam, no bo czego więcej mogłam się spodziewać.
173
00:11:48,460 --> 00:11:55,460
Myślałam tylko o tym, że fantastycznie, że pani doktor zgodziła się, żebym wsiadła do samochodu z nią rano,
174
00:11:55,460 --> 00:11:59,460
żebyśmy razem jechały do szpitala, bo to była okazja, żebyśmy się poznały,
175
00:11:59,460 --> 00:12:07,460
bo przecież ja jej nie znałam wtedy w ogóle, telefonicznie też bardzo krótko ja rozmawiałam, bo to ty prowadziłeś te rozmowy.
176
00:12:07,460 --> 00:12:14,460
Pomyślałam jeszcze, że pewnie wejdę do tego szpitala niemieckiego i skoro pani Iwona zgodziła się na rozmowę,
177
00:12:14,460 --> 00:12:19,460
to pewnie gdzieś krótko nagram na korytarzu rozmowę i że to będzie wszystko.
178
00:12:19,460 --> 00:12:22,460
Tak sobie myślałam, że tak to będzie wyglądało.
179
00:12:22,460 --> 00:12:29,460
I tutaj jest ta scena, ty mi opowiedziałeś scenę na samym początku tego podcastu, która tobie zapadła w pamięć,
180
00:12:29,460 --> 00:12:34,460
a mi zapadła ta scena, kiedy czekamy na panią doktor, czyli początek naszego audiodokumentu,
181
00:12:34,460 --> 00:12:44,460
kiedy stoimy w tej jakiejś, nie wiem, takiej wielkiej ciszy i trochę w takim, kiedy dopiero się pojawia słońce i dzień,
182
00:12:44,460 --> 00:12:47,460
więc to jest taka granica, szarość, prawda?
183
00:12:47,460 --> 00:12:53,460
Przechodząca, tak, szósta rano, że mówiliśmy szeptem.
184
00:12:53,460 --> 00:12:58,460
Głupio było, bo to takie osiedle domków jednorodzinnych, że może kogoś obudzimy.
185
00:12:58,460 --> 00:13:02,460
Później jak tego słuchałam, pomyślałam ojej, to musi być początek reportażu.
186
00:13:02,460 --> 00:13:11,460
I takie napięcie, czy jest właśnie ta szósta rano, za chwilę przyjdzie pani doktor, jaka ona będzie, bo przecież jej nie znamy.
187
00:13:11,460 --> 00:13:19,460
No i było tak, że ja jechałam jednym samochodem z panią doktor i dużo z nią rozmawiałam i się okazała bardzo otwartą osobą
188
00:13:19,460 --> 00:13:22,460
i taką, no, szczerą do bólu w sumie.
189
00:13:22,460 --> 00:13:28,460
Nie było takich pytań, że ona na to pytanie mi nie odpowie, albo na przykład czasami jest tak, że rozmówca odpowiada na pytania,
190
00:13:28,460 --> 00:13:31,460
mówi "Ale tego proszę nie puszczać, bo to jest niewygodne".
191
00:13:31,460 --> 00:13:37,460
Ona nawet odpowiedziała na pytanie, że szpital wpręc lał dyrekcja, niechętnie widzi dziennikarzy.
192
00:13:37,460 --> 00:13:43,460
To w takim razie, czy ja tam powinnam nagrywać? Nie powinna się pani afiszować.
193
00:13:43,460 --> 00:13:46,460
A ty w tym czasie jechałeś za nami samochodem.
194
00:13:46,460 --> 00:13:52,460
No i teraz podjeżdżamy pod ten szpital i taka sytuacja, okej, jesteśmy tutaj we dwoje.
195
00:13:52,460 --> 00:13:58,460
W holu stoi kilka kobiet, trochę przestraszonych.
196
00:13:58,460 --> 00:14:01,460
No i doktor mówi, że to właśnie pacjentki.
197
00:14:01,460 --> 00:14:07,460
Tak, bo w obcym kraju, wszyscy po niemiecku, one nie.
198
00:14:07,460 --> 00:14:16,460
I już czekają jakiś czas na panią doktor, bo za chwilę ma się rozstrzygnąć ich los.
199
00:14:16,460 --> 00:14:18,460
A na dworze zimno.
200
00:14:18,460 --> 00:14:23,460
A na dworze zimno, ja pamiętam, że to był jeden z zimniejszych dni, następnego dnia było wiele cieplej.
201
00:14:23,460 --> 00:14:24,460
Marzec.
202
00:14:24,460 --> 00:14:26,460
Marzec, no tak.
203
00:14:26,460 --> 00:14:32,460
I zdecydowaliśmy, okej, ja muszę iść z tymi kobietami, ja muszę iść z panią doktor.
204
00:14:32,460 --> 00:14:38,460
A ty Adam, co chcesz? Albo jeźdź do Szwed do pana doktora, albo usiądź w samochodzie?
205
00:14:38,460 --> 00:14:44,460
No myślałem o tym, żeby właśnie pójść się przespać, bo pora była trochę nieprzyzwoita.
206
00:14:44,460 --> 00:14:51,460
Zwłaszcza, że o 6 rano już byliśmy na nogach, by rozpocząć nagrania z panią doktor.
207
00:14:51,460 --> 00:15:07,460
I tu stała się rzecz właśnie, albo można to nazwać nosem dziennikarskim, albo jakimś którymś zmysłem, bo powiedziałem nie, pójdę sobie przed szpital.
208
00:15:07,460 --> 00:15:16,460
A przed szpitalem stoi dwóch panów, mężowie tychże pacjentek i rozmawiają o tym, co się dzieje.
209
00:15:16,460 --> 00:15:25,460
Mało orientują się, że jestem dziennikarzem, więc ukrywam mikrofon i rozmawiam z nimi.
210
00:15:25,460 --> 00:15:35,460
Ukrywasz mikrofon na ich prośbę, bo oni mówią, że nie chcą być nagrywani, nie w sensie, że ukrywasz i grasz ukrytym mikrofonem całkowicie bez ich wiedzy.
211
00:15:35,460 --> 00:15:53,460
Tak, ale jednocześnie nagrywam to, co mówią, w prawdzie marnej jakości, ale po to, by potem odtworzyć tę scenę, powtórzyć niektóre słowa, bo to nam w ogóle zgodnie z prawem prasowym wolno.
212
00:15:53,460 --> 00:16:09,460
I to była bardzo prawdziwa, autentyczna opowieść o tym, co się dzieje w rodzinach tych kobiet, w ich rodzinach, w ich związkach.
213
00:16:09,460 --> 00:16:29,460
I z kolei taki drugi złoty strzał, to może nie jest najlepsze określenie, ale drugi moment, który mnie zaskoczył, to twoja rewelacyjna reakcja podczas wizyty w gabinecie.
214
00:16:29,460 --> 00:16:34,460
Poczekaj, poczekaj, poczekaj, bo jeszcze do tego nie doszliśmy, nie, spiesz się.
215
00:16:34,460 --> 00:16:47,460
Wiesz, że ty jesteś na zewnątrz, ja wchodzę do środka, widzę te kobiety, które najpierw pani doktor poinstruowała, że muszą iść do kasy i zapłacić, może już zapomniałam, 500 euro za zabieg, zdaje się.
216
00:16:47,460 --> 00:17:08,460
I idę za nimi, mam ten mikrofon, znaczy rekorder, bez osobnego mikrofonu, więc nagrywam na mikrofony mojego rekordera, w dodatku rekordera trochę zepsutego z jednej strony, z drugiej strony, no byłam pewna, że mnie nie zawiedzie, bo spędziłam z nim wiele lat.
217
00:17:08,460 --> 00:17:26,460
Więc wybrałam na to nagranie właśnie ten, a nie taki najnowszy, bo jeszcze nie miałam do niego zaufania, bo to było bardzo ważne, ja wiedziałam, że te sytuacje po prostu się nie powtórzą, więc trzeba ryzykować i trzeba grać czymś, co na pewno nagra, nawet jeżeli będą w tym stuki, mówi się trudno.
218
00:17:26,460 --> 00:17:52,460
Mieliśmy też całkowicie nowy sprzęt, ukryte mikrofony bezprzewodowe, ale obawialiśmy się ich użyć, bo i czasu było mało i nie było chwili na wypróbowanie, poza tym zdarzają się sytuacje, że zawodzą, bo wystarczy, że ktoś otrzy się o ciebie i mikrofon odpadnie.
219
00:17:52,460 --> 00:17:57,460
A tu mogliśmy podjąć tylko jedną próbę nagrania.
220
00:17:57,460 --> 00:18:06,460
Tak, przy czym bardzo jest ważne powiedzenie, że mówimy o takich przypinanych, ukrytych mikrofonach, ale wszystkie te panie doskonale wiedziały, że ja nagrywam.
221
00:18:06,460 --> 00:18:17,460
Ja miałam mieć ukryty mikrofon bardziej po to, żeby nie zwracać sobą uwagi personelu szpitala niemieckiego i nie robić kłopotu pani dr Marii Kubisie.
222
00:18:17,460 --> 00:18:22,460
Więc po to szukaliśmy takiego wcześniej rozwiązania, jaki sprzęt ze sobą zabrać.
223
00:18:22,460 --> 00:18:25,460
No i ja zdecydowałam się na mojego Zuma.
224
00:18:25,460 --> 00:18:37,460
I z tym Zumen takim przytulonym do kurtki, żeby tak nie odstawał za mocno ode mnie, stałam sobie z boczku i przypatrywałam się tym pacjentkom i w końcu podeszłam.
225
00:18:37,460 --> 00:18:47,460
Sama byłam później ciekawa jak słuchałam tego materiału jakie pierwsze pytanie ja zadałam, bo to naprawdę no taka sytuacja dziwna, jak tu zacząć rozmowa o aborcji.
226
00:18:47,460 --> 00:18:53,460
Trochę śmiesznie zapytałam, bo zapytałam się z czym pani tu przyjechała.
227
00:18:53,460 --> 00:19:06,460
Ale jakoś ta pierwsza rozmowa się potoczyła i podeszła do nas druga za chwilę pacjentka, która no widać było, że to jest bardzo dla niej emocjonalna rozmowa, bo zaczęła właściwie zaraz płakać.
228
00:19:06,460 --> 00:19:14,460
Więc jak gdyby byłam już przez chwilę z tymi kobietami i naprawdę starałam się, że tam szepczemy.
229
00:19:14,460 --> 00:19:20,460
No ja myślałam, że w zasadzie to będą takie rozmowy, że ja tyle zdążę nagrać, tak.
230
00:19:20,460 --> 00:19:31,460
Ale poszłyśmy razem do gabinetu, znaczy nie do gabinetu, tylko do takiego miejsca, gdzie panie czekały na pielęgniarkę, która tam robiła różne badania z nimi, wypełniały tam ankiety.
231
00:19:31,460 --> 00:19:36,460
I tam ja ten mikrofon już miałam, rekorder miałam bardziej taki widoczny.
232
00:19:36,460 --> 00:19:44,460
Powiedziałam im wtedy wyraźnie, że jestem z Polskiego Radia, że nagrywam taki podcast. Wyjaśniłam dlaczego nagrywam ten podcast.
233
00:19:44,460 --> 00:19:51,460
I zapytałam się czy możemy rozmawiać, czy ja mogę zadać trochę pytań. I właśnie to było niesamowite, bo one się zgodziły.
234
00:19:51,460 --> 00:20:00,460
Nie tylko ta pani Iwona, która wcześniej była uprzedzona przez panią dr Marie Kubise, ale pozostały dwie kobiety, które tam były.
235
00:20:00,460 --> 00:20:08,460
W międzyczasie jedna z tych pań poszła na badania lekarskie do dr Marie Kubisy i jak druga miała wejść, to ja nie wiem co mi się stało.
236
00:20:08,460 --> 00:20:11,460
Ja naprawdę nie wiem dlaczego ja to powiedziałam.
237
00:20:11,460 --> 00:20:17,460
Bo jakbym się nad tym długo zastanawiała, to chyba bym tego nie zaproponowała.
238
00:20:17,460 --> 00:20:27,460
A tu po prostu intuicyjnie, nie wiem, nagle, spontanicznie zapytałam, przepraszam bardzo panie, czy ja mogę z paniami wchodzić do tego gabinetu lekarskiego, ginekologicznego.
239
00:20:27,460 --> 00:20:35,460
Bo chciałabym pokazać tę drogę. No i one się zgodziły.
240
00:20:35,460 --> 00:20:43,460
Ja pamiętam, że wtedy to już robiłam wszystko, żeby mnie tam nie było w tym gabinecie. Żebym była, ale jakby mnie nie było.
241
00:20:43,460 --> 00:20:49,460
Co było trudne oczywiście. Ja byłam widoczna, bo ja siedziałam pomiędzy nimi, ale tak jakby mnie w ogóle nie było.
242
00:20:49,460 --> 00:20:52,460
One rozmawiają ze sobą niezwykle szczerze.
243
00:20:52,460 --> 00:21:01,460
I bardzo rosło napięcie. Zwłaszcza gdy pani doktor odkrywała kłopoty, problemy jakie mogą być.
244
00:21:01,460 --> 00:21:11,460
Byłem po prostu tym zaskoczony, że w pewnym momencie zdałem sobie sprawę, że 40-minutowy dokument. Ja nie znoszę długich produkcji.
245
00:21:11,460 --> 00:21:18,460
A jednak ja nie czułem tych 40 minut. Miałem wrażenie o połowę krótszego reportażu.
246
00:21:18,460 --> 00:21:23,460
Bo to było tak, że ja później to zmontowałam. Taką zrobiłam pierwszą wersję montażową.
247
00:21:23,460 --> 00:21:29,460
I Adam nie znał tych nagrań ze szpitala. I tak naprawdę znał tylko moją relację, co tam się wydarzyło.
248
00:21:29,460 --> 00:21:34,460
A tu mógł usłyszeć te głosy i właśnie te sceny radiowe.
249
00:21:34,460 --> 00:21:39,460
I w pewnym momencie jedna z pacjentek, pani Iwa, ona rezygnuje z tej aborcji.
250
00:21:39,460 --> 00:21:45,460
Jak to później powiedziała pani doktor, ma pani szczęście, bo zwrot akcji rzeczywiście niesamowity.
251
00:21:45,460 --> 00:21:53,460
Ale ja ją też rozumiem, dlaczego ona zrezygnowała. I taka była naprawdę bezradna w tym gabinecie, bo by chciała zrobić tę aborcję.
252
00:21:53,460 --> 00:21:58,460
Bo powinna, bo to zagraża jej życiu. Ale boi się tutaj.
253
00:21:58,460 --> 00:22:08,460
No i tutaj jest ten moment, kiedy Adam mówi, że ja to dobrze zrobiłam. To było jakieś... Ja w ogóle zapomniałam w tym momencie, prawdę mówiąc, że ja jestem reportażystką.
254
00:22:08,460 --> 00:22:13,460
Ja to bardziej zrobiłam jak kobieta, która jedna drugiej radzi. Kobiety lubią radzić.
255
00:22:13,460 --> 00:22:20,460
Więc ja bardziej tu wystąpiłam w tej roli radzącej kobiety, bo po prostu spontanicznie powiedziałem, może pani męża zapyta.
256
00:22:20,460 --> 00:22:30,460
Bo kobieta musiała podjąć bardzo trudną decyzję. Czy zostać i usuwać ciążę, ryzykując życie.
257
00:22:30,460 --> 00:22:41,460
Czy tę decyzję zostawić na potem, oddalić. I wtedy właśnie to jest to, że potrafiłaś się znaleźć.
258
00:22:41,460 --> 00:22:48,460
Tak, ale mówię, że bardziej chyba tutaj nie myślałam zupełnie jak reportażystka, tylko po prostu ja przeżywałam razem z nią.
259
00:22:48,460 --> 00:22:54,460
Właściwie chyba ze wszystkimi paniami, które tam były. Ja przeżywałam to badanie lekarskie, to o czym one sobie opowiadały.
260
00:22:54,460 --> 00:23:01,460
I tu po prostu wyszłam z roli dziennikarki obiektywnej i po prostu powiedziałem, a może pani zapyta się męża.
261
00:23:01,460 --> 00:23:13,460
I właśnie o tym powiedział mi mąż jednej z nich, że on natychmiast wyczuwa fałsze. Że nieszczerą rozmowę.
262
00:23:13,460 --> 00:23:22,460
Ja bardzo zwracałem uwagę na to, żeby skupić się na ich losie.
263
00:23:22,460 --> 00:23:31,460
I teraz mi o tym przypomniałaś, że gdyby to była nutka fałszu, to by nam się nie udało.
264
00:23:31,460 --> 00:23:43,460
A się udało i powstał ten dokument. On powstał, tutaj muszę to dodać, koniecznie dzięki stypendium Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
265
00:23:43,460 --> 00:23:51,460
To było ważne dla nas, bo bardzo długo nad nim pracowaliśmy. Sam montaż długo trwał, zbieranie materiałów.
266
00:23:51,460 --> 00:24:00,460
I było ważny chyba ten moment, że kiedy już te wszystkie materiały mieliśmy, te wszystkie nagrania, rozmowy i przyjechaliśmy do Warszawy, ja do nich od razu nie usiadłam.
267
00:24:00,460 --> 00:24:08,460
Nie usiadłam, chociaż nawet Kasia Błaszczyk co pewien czas mnie pytała. Nie wiem jak to zabrzmi, ale się przyznam, pytała mnie Hania.
268
00:24:08,460 --> 00:24:16,460
Czasami mnie pytała na stacji metra. No i co z tą aborcją? Widziałam takie twarze odwracające się i patrzące na mnie dziwnie.
269
00:24:16,460 --> 00:24:24,460
Bo jej chodziło o to, że wiedziała, że to nade mną wisi i chciała, żebym ja już to zrobiła w końcu. Natomiast ja odpowiadałam, że jeszcze nie, jeszcze nie.
270
00:24:24,460 --> 00:24:33,460
I później sobie zdałam sprawę, że po prostu ja nie chcę tego reportażu montować, w ogóle siadać do niego, kiedy mam głowę zajętą też innymi rzeczami.
271
00:24:33,460 --> 00:24:39,460
Że to nie będzie dobre tak pomiędzy. To jest zbyt ważny temat. Ja chcę się po prostu skupić, skoncentrować.
272
00:24:39,460 --> 00:24:48,460
Myślę, że to też warto powiedzieć, że musimy znaleźć sobie taki czas, żeby być po prostu zanurzonym w tym świecie ponownie.
273
00:24:48,460 --> 00:24:55,460
Bo kiedy byłam tam w Niemczech podczas tych nagrań to byłam całkowicie pochłonięta tym co się działo, tak samo jak i ty.
274
00:24:55,460 --> 00:25:02,460
I ten stan był mi potrzebny również podczas montażu. I myśmy to nagrywali w marcu, powiedziałeś, to ja taki stan dopiero miałam w lipcu.
275
00:25:02,460 --> 00:25:10,460
Kiedy zakończyłyśmy najważniejsze rzeczy w torbie reportera i podcastera, Kasi oddałam jakieś szkolenia, powiedziała, nie, ja teraz montuję.
276
00:25:10,460 --> 00:25:18,460
I bardzo szybko to zmontowałam. Później był ten trudny moment, kiedy usiedliśmy razem do słuchania i nanosiłaś poprawki liczne.
277
00:25:18,460 --> 00:25:23,460
I tworzyliśmy narrację, w czym Adam jest zdecydowanie lepszy.
278
00:25:23,460 --> 00:25:31,460
Kolejna fantastyczna rzecz, która się wydarzyła to to, że zawsze jest potrzebne takie drugie ucho przy reportażu.
279
00:25:31,460 --> 00:25:37,460
Taka osoba, która posłucha i powie, a tutaj by wypadało poprawić, a tutaj to czegoś brakuje.
280
00:25:37,460 --> 00:25:42,460
I w tym przypadku pierwszym uchem był Adam, bardzo surowym zresztą.
281
00:25:42,460 --> 00:25:48,460
Drugim uchem była Magda Skawińska, której bardzo, bardzo dziękuję, że wysłuchała całości tego reportażu.
282
00:25:48,460 --> 00:25:51,460
Jej uwagi były bardzo cenne.
283
00:25:51,460 --> 00:25:54,460
-Bezpozorna pracująca na co dzień w polskim radiu.
284
00:25:54,460 --> 00:25:59,460
-Tak, w tej samej redakcji z Adamem, studiu reportażu i dokumentu.
285
00:25:59,460 --> 00:26:06,460
No i później był Michał Czajkowski, realizator z polskiego radia, którego ja poznałam po raz pierwszy podczas tej pracy.
286
00:26:06,460 --> 00:26:12,460
Realizator świetny w tym roku, nagrodzony podczas konkursu Audionomia Award.
287
00:26:12,460 --> 00:26:14,460
Nagrodą Sound Design.
288
00:26:14,460 --> 00:26:19,460
-Który nie dość, że jest przesympatyczny, no to ma ucho.
289
00:26:19,460 --> 00:26:27,460
Bozia dała mu taki słuch, że czasami się dziwię, cóż on poprawia.
290
00:26:27,460 --> 00:26:37,460
No ale to naprawdę dzięki Michałowi i temu, że znalazły się środki na te realizacje.
291
00:26:37,460 --> 00:26:39,460
Bo to nie była jedna sesja.
292
00:26:39,460 --> 00:26:46,460
-Tak i to jest wielka zasługa myślę obecnego szefa studia reportażu i dokumentu Bartosza Planka,
293
00:26:46,460 --> 00:26:48,460
że stworzył taki system.
294
00:26:48,460 --> 00:26:55,460
Kiedy ja pracowałam w radiu, to tylko niektóre produkcje można było zgrywać z realizatorem.
295
00:26:55,460 --> 00:27:00,460
I chyba nawet nie w takim wymiarze jak tutaj, więc naprawdę byłam zaskoczona.
296
00:27:00,460 --> 00:27:05,460
I to jest bardzo miłe i cieszę się, że tak się stało.
297
00:27:05,460 --> 00:27:07,460
No i tak oto powstał właśnie ten dokument.
298
00:27:07,460 --> 00:27:09,460
Chcieliśmy o tym opowiedzieć.
299
00:27:09,460 --> 00:27:16,460
Jeżeli słuchające nas osoby mają jakieś pytania, to oczywiście można do nas napisać w komentarzu te pytania.
300
00:27:16,460 --> 00:27:21,460
Można również napisać maila
[email protected].
301
00:27:21,460 --> 00:27:23,460
Chętnie odpowiemy.
302
00:27:23,460 --> 00:27:27,460
Natomiast przede wszystkim zapraszamy do słuchania.
303
00:27:27,460 --> 00:27:31,460
Tak jak mówiłam link w opisie do tego odcinka.
304
00:27:31,460 --> 00:27:37,460
A jeżeli ktoś ma ochotę zrobić taki reportaż, nauczyć się go robić,
305
00:27:37,460 --> 00:27:43,460
albo nie wiem ma pomysł na właśnie dokument, tylko potrzebuje kogoś kto mu w tym pomoże,
306
00:27:43,460 --> 00:27:47,460
bo to naprawdę jest trudna praca i ja o tym wiem,
307
00:27:47,460 --> 00:27:50,460
to zapraszamy oczywiście do torby Reportera i Podcastera.
308
00:27:50,460 --> 00:27:57,460
Darmową wiedzę na temat tego jak robić reportaże, jak rozmawiać z ludźmi, jak montować itd.
309
00:27:57,460 --> 00:28:00,460
to wszystko można znaleźć na naszym blogu i w podcastach.
310
00:28:00,460 --> 00:28:04,460
Przypominam ponad 100 wpisów i 70 podcastów.
311
00:28:04,460 --> 00:28:08,460
Natomiast też my prowadzimy i o to często jesteśmy pytane,
312
00:28:08,460 --> 00:28:12,460
takie konsultacje indywidualne, warsztaty indywidualne
313
00:28:12,460 --> 00:28:19,460
i są osoby, które razem z nami czy pod naszą opieką taki reportaż tworzą.
314
00:28:19,460 --> 00:28:21,460
Także do tego również zapraszamy.
315
00:28:21,460 --> 00:28:25,460
Kontakty do nas są na naszej stronie www.torbaryportera.pl
316
00:28:25,460 --> 00:28:31,460
i zawsze można napisać tego maila
[email protected]
317
00:28:31,460 --> 00:28:36,460
Czym tu zakończyć? Zaczyliśmy od sceny.
318
00:28:36,460 --> 00:28:43,460
Zakończyć tym, że gdy zdarzają się takie historie i szansa na ich opowiedzenie,
319
00:28:43,460 --> 00:28:53,460
to obracają myśli, bo czasem przychodzą też wątpliwości przy tej pracy,
320
00:28:53,460 --> 00:29:01,460
myśli o tym, że to ma sens i że po to tym się zajmujemy,
321
00:29:01,460 --> 00:29:09,460
bo to nasza pasja i my widzimy, że to jest ważne dla nas, dla innych
322
00:29:09,460 --> 00:29:13,460
i tworzymy coś, co zostanie.
323
00:29:13,460 --> 00:29:18,460
Hanna Bogoryja-Zakrzewska i Adam Bogoryja-Zakrzewski z Polskiego Radia
324
00:29:18,460 --> 00:29:22,460
mówią Wam powidzenia i powodzenia we wszystkim.
